23 september 2011 De geuzen aan het (gemeente)roer.
De stap van verkiezingswinst naar lokaal bestuur.
In dit artikel ga ik in op de opkomst van lokale politieke partijen bij de laatste drie gemeenteraadsverkiezingen. Deze opkomst is vrij lang letterlijk buiten beeld gebleven: de landelijke media hadden logischerwijze vooral aandacht voor de spectaculaire opkomst van Pim Fortuyn en het met hem verbonden Leefbaar Rotterdam. Net zoals ze bij de afgelopen verkiezingen vooral bezig waren met de winst van Geert Wilders in Den Haag en Almere. Deze tegenpartijen werden en worden geassocieerd met toenemende onvrede van burgers over de huidige politieke elite. Omgekeerd zien we bij de gevestigde politieke partijen ook een toenemende onvrede over burgers, die zich steeds meer gedragen als Burger Nooitgenoeg, veel zo niet alles van de overheid verwachten en onmiddellijk in de contramine gaan als er iets onprettigs in hun eigen achtertuin dreigt te gebeuren. (En dan met procedures het bestuur belemmeren). Lees verder in het jaarboek van de Vereniging van de Griffiers..
29 augustus 2011 Wisseling van de wacht
Deze maand is een rapport van BZK gepubliceerd over de Legitimiteitsmonitor Democratisch Bestuur. Het doel van dit rapport is om te komen tot een periodieke metamonitor. De wetenschappers van de Tilburgse School voor Politiek en Bestuur (TSPB) hebben dit advies uitgebracht. Interessant is het grote aantal resultaten van langjarig onderzoek dat bijeen is gebracht.
Hetgeen opvalt is dat de waardering van het plaatselijk bestuur zo’n 20% hoger ligt dan het vertrouwen in de Tweede Kamer. Desalniettemin wil 70% toch een gekozen burgmeester en 80% van de burgers referenda. De representatieve democratie lijkt onder druk te staan ten gunste van allerlei alternatieve vormen, zoals de door ons gehanteerde participatiedemocratie. Het politieke bedrijf is mensenwerk. Politici zijn aan kritiek onderhevig, terwijl het aantal leden van politieke partijen nog steeds verder afneemt, thans minder dan 2%. Voor met name landelijke partijen blijkt het moeilijk om kandidaten te vinden voor de verschillende democratisch gekozen lichamen. De omloopsnelheid van politici is bovendien hoog. Lees verder op de site van Echt voor Albrandswaard..
30 juli 2011 Buurtpreventie Albrandswaard
In 2007 hadden de bewoners van Rhoon-Noord er meer dan genoeg van. Zij voelden zich door de ligging van hun wijk al vele jaren afgesloten van de rest van de gemeente. De sluiting van de dagwinkel had men eerder met lede ogen aangezien, de openbare basisschool was ternauwernood open gebleven, overlast werd ervaren van andere maatschappelijke voorzieningen in hun wijk (kasteel, kroeg en kerk), maar bovenal nam de criminaliteit in hun deel van de gemeente onacceptabele vormen aan.
Enkele bewoners, die elkaar reeds kenden van het wijkleefbaarheidsteam Rhoon-Noord, hebben toen de handen ineengeslagen en zijn Buurtpreventie Albrandswaard gestart. Inmiddels zijn er zo’n vijftig bewoners, die periodiek hun rondje lopen door de wijk. Volgens voorzitter Hans Huijgen, door velen gezien als de nachtburgemeester van Albrandswaard, ‘zijn in vier jaar rijd overlast en vernielingen met ruim 90% teruggebracht.’ Er zijn goede afspraken gemaakt met de politie, die bij een melding van het team buurtpreventie snel ter plekke is. Nog onlangs hebben deze meldingen geleid tot het oplossen van 35 woninginbraken (in de gehele gemeente) en het inrekenen van de daders van het stenengooien vanaf het viaduct op de provinciale weg. Zowel politie, politiek als gemeentebestuur zijn trots op de vrijwilligers van de buurtpreventie. Lees verder op de site van Echt voor Albrandswaard..
21 mei 2011 Vertrouwen in de burger
Op 5 mei mocht ik op verzoek van Pieter Winsemius, lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) een bijeenkomst organiseren van lokale leiders. In Amersfoort kwamen zeventien oprichters/lijsttrekkers van lokale partijen uit het hele land bijeen in het kader van het WRRproject Vertrouwen in de Burger. Het projectteam was geïnteresseerd in de wijze waarop lokale leiders dichtbij hun burgers weten te blijven. Voor mij als auteur van Lokale Leiders, de opkomst van de geuzendemocratie (Augustus, 2009) werd dit een feest van herkenning. Ik heb die dag ook nog eens mijn eigen politieke ontwikkeling samengevat. Lees verder op de site van Echt voor Albrandswaar..
6 april 2011 Auteur en wethouder Bert Euser gelooft niet in een kloof tussen burger en politiek
Er is geen kloof tussen burger en politiek. Althans hiervoor is weinig bewijs gevonden in een omvangrijke studie in het kader van de "Democratische Audit van Nederland’, die op 17 maart tijdens een conferentie op het Binnenhof is gepresenteerd. Dat burgers en politici elkaar niet begrijpen is blijkbaar zo oud als de wereld, evenals het bestaan van een hardnekkige groep vooral laag opgeleide kiezers die zich machteloos voelt tegenover ‘hoge heren’.
Als deelnemer aan de genoemde bijeenkomst wil ik enkele kanttekeningen plaatsen bij de visie op politiek en democratie die de afgelopen jaren het debat beheerst heeft. Die visie is nogal eenzijdig gebaseerd op de manier waarop wij in de afgelopen eeuw ons model van representatieve democratie hebben ingericht. De essentie hiervan is dat wij als burgers vrijwel alle macht – en bijbehorende financiële middelen – met onze stem toewijzen aan een ‘volksvertegenwoordiger’ die daar vervolgens vrijwel onbeperkte beschikking over krijgt. Waardoor een stem op Groen Links ineens helpt om straaljagers in Afghanistan te houden en een stem op 50Plus letterlijk voor 100 euro per gepensioneerde per jaar ‘verkocht’ kan worden aan de zittende coalitie. Lees verder op de site van Augustus..
30 novenber 2010 Democratie van onderop, participatie door burgers
Democratie heet bestuur van het volk te zijn. Maar als het volk het idee heeft dat de democratie is gekaapt door een kleine groep beroepspolitici van landelijke politieke partijen – waar minder dan 2% van de bevolking lid van is – dan neemt de interesse van het volk voor de politiek bij elke verkiezing verder af. De belangstelling leeft dan alleen nog op als spraakmakende politieke buitenstaanders beloven om eindelijk te doen wat de meeste mensen blijkbaar zouden willen.
Toch is dat – volgens mij – niet de goede manier om naar de politieke belangstelling van de hedendaagse burger te kijken. Want er is al meer dan tien jaar sprake van een feitelijk tegengestelde ontwikkeling, een ontwikkeling die zich onder de radar van de landelijke media heeft voltrokken. Want al sinds 2002 behalen de lokale partijen bij gemeenteraadsverkiezingen een kwart van de stemmen en leveren zij sinds de verkiezingen van 2010 ook de meeste wethouders. Mijn stelling is dat de democratie van onderop stap voor stap de politiek van bovenaf vervangt en op termijn niet alleen een alternatief voor de politiek van de traditionele partijen zal bieden, maar tegelijk een effectief – democratisch – antwoord zal geven op de ‘bewegingen’ rond personen als Fortuyn, Verdonk en Wilders.
De sterk opkomende lokale partijen vormen met elkaar in potentie immers de grootste (basis-)democratische beweging in Nederland. Lokale partijen hebben in de praktijk het oude imago van cliëntelisme en populisme van zich afgeschud. Het gaat niet meer om ‘Lijst Jansen’, maar om Beter voor Dordt, Wat Wassenaar Wil, Gouda Positief en Echt Voor Albrandswaard, die in hun gemeente met politieke landslides van een kwart, een derde en in een enkel geval zelfs met een absolute meerderheid de verkiezingen winnen. Deze lokale partijen bundelen, wat ik de constructieve onvrede in de samenleving wil noemen. Niet als beweging vanuit één persoon, maar als echte ledenpartijen met niet alleen een actieve kern, maar ook een betrokken achterban. En zij leveren vanuit die achterban raadsleden en bestuurders die niet vanaf het pluche maar samen met de bevolking de gemeente willen besturen. Een ontwikkeling van representatieve democratie naar participatie democratie. Zij komen niet op voor een eng groepsbelang, maar voor het belang van lokale gemeenschappen en hun gemeenten. Deze nieuwe volksvertegenwoordigers en bestuurders zijn niet uit op een politieke carrière op een ‘hoger’ niveau (provinciaal of landelijk).
Zoals hiervoor al gesteld wordt deze ontwikkeling tot op heden op het niveau van de landelijke politiek en media niet onderkend, noch feitelijk, noch inhoudelijk. Feitelijk niet: de nuchtere cijfers over deze ontwikkeling roepen nog steeds overal verbazing op, wie weet dat er in de afgelopen jaren meer dan 600 nieuwe lokale partijen zijn opgericht, waarvan er 300 in de gemeenteraad zijn gekomen … die samen meer dan een kwart van de wethouderszetels leveren. Maar onder deze cijfers ligt ook een belangrijke inhoudelijke kwestie, namelijk de kantelende verhouding tussen centrale en decentrale overheid.
Gemeenten worden steeds vaker aangeduid als de eerste overheid, de overheid ook die het dichtst bij haar burgers staat. Hogere overheden willen steeds meer taken decentraliseren naar het gemeentelijk niveau. Niet alleen uit principe, maar veelal uit budgettaire nood. De gedachte is dat gemeenten taken goedkoper kunnen uitvoeren, waardoor er op voorhand al een efficiencykorting wordt ingeboekt (vaak 15% en meer). Het vertrouwen van provincie en rijk in gemeenten blijkt in de praktijk echter niet erg groot, gezien de gedetailleerde regelgeving die met deze decentralisatie gepaard gaat.
Bovendien wordt van bovenaf nog steeds een enorme bestuurlijke druk opgelegd via gemeentelijke schaalvergroting (herindelingen), provinciale structuurvisies, infrastructuur, transformatie van landschappen, enzovoort. Waarbij het belang van lokale gemeenschappen en gemeenten stelselmatig moet wijken voor het verklaarde algemene en hogere belang.
Op gemeentelijke niveau neemt intussen de politieke legitimiteit van bestuurders af, ook in gemeenten is er net zoals landelijk sprake van een toenemende versnippering van de traditionele partijen. Voor de vorming van meerderheidscolleges zijn in veel gevallen al combinaties van vier of zelfs vijf partijen nodig uit alle hoeken van het politieke spectrum. Er is soms nauwelijks nog sprake van inhoudelijk gestuurde lokale collegeprogramma’s, maar van lokale optelsommen die genoeg zetels moeten opleveren en vervolgens opportunistisch gaan opereren. De groei van lokale politieke partijen vormt als het ware de contramal. Zij zijn steeds vaker de grootste partij, maar wat nog veel belangrijker is, zij opereren in sterke mate vanuit het directe contact met burgers zelf. Wat er nogal vaak op neerkomt dat een aantal ‘lokale Noord-Zuidjes’ om het zo te noemen op de tocht komt te staan: in veel gemeenten hebben lokale partijen de bouw van dure gemeentehuizen, overbodige industrieterreinen, megalomane winkelcentra, etc. met succes op de korrel genomen.
En ik denk dat we in de toekomst die confrontatie ook zullen gaan zien op provinciaal … en misschien zelfs op landelijk niveau. Feit is immers dat de landelijke politieke elites de burger wel lippendienst bewijzen (lees: steeds populistischer worden) … maar deze in feite niet vertrouwen.
In het politieke jargon wordt de burger immers afgeschilderd als een Rupsje Nooitgenoeg, calculerende burger, individualistische genotzoeker, enzovoort. Met groeiende ergernis wordt gesproken over het Not In My Backyard (NIMBY)-gedrag van de lokale burger, die met allerlei procedures de bestuursplannen zou willen tegenhouden. Ten onrechte, lokale burgers staan ook in de file, hebben kinderen die een passende woning zoeken, werken bij bedrijven die moeten uitbreiden, etc.
Feit is wel dat er lokaal andere afwegingen worden gemaakt tussen behoud van monumenten, polders, aanleggen van nieuwe natuur, de opslag van CO2 e.d. en de uitbreidingsplannen van overheden. Betrokken burgers vragen niet om megalomane masterplannen – waarbij soms belangen van projectontwikkelaars vermengd worden met een fatale combinatie van grootheidswaan en incompetentie bij carrièretijgers van landelijke partijen – en die burgers zien vaak ook andere en verrassende oplossingen. Indien een gemeente een nieuw plan ontwikkelt en veelal te laat aan de burgers voorlegt, dan slaan individuele burgers met kennis van zaken de handen ineen. Zij weten meer inhoudelijke kennis te mobiliseren dan er in het gemeenhuis aanwezig is, weten vervolgens aan te geven waarom dit plan niet echt optimaal is voor de gemeenschap … en hebben ook een alternatieve oplossing voorhanden. Maar dan is het soms al te laat om de plannen te keren. Gemeentebesturen die niet naar hun burgers luisteren riepen zo de opkomst van een nieuwe lokale partij over zichzelf af.
Voor de goede orde: de belangen van buurgemeenten en lokale gemeenschappen staan soms ook haaks op elkaar. Maar in dat soort situaties is het steeds weer zo dat de provincie zich opwerpt als ‘redder’ in plaats van het over te laten aan de betrokken gemeenten zelf. Die gemeenten zijn zeer wel in staat om samen de belangenafweging te maken. Steeds meer gemeenten werken al samen om gemeentegrensoverstijgende plannen te realiseren, doen gezamenlijk beleidsvoorbereiding en doen uitvoeren taken uit een oogpunt van kostenbesparing en behoud van gemeentelijke zelfstandigheid. Alleen in het uitzonderlijk geval dat gemeenten er langdurig echt niet uitkomen zou een hogere overheid in beeld moeten komen.
De hiervoor geschetste ontwikkeling aan de basis biedt naar mijn mening uitzicht op een systeemverandering van de democratie binnen de grenzen van ons huidige bestel. Een verandering die dus niet vastloopt in structuurdiscussies en ook niet op een noodzakelijke wijziging van de Grondwet. Politiek van onderop, biedt die mogelijkheid door letterlijk naar de wortels van ons bestel terug te keren. Er vindt op dit moment in provincies een bundeling plaats van lokale partijen in onafhankelijke provinciale partijen. Dit verschaft de burger middels de getrapte verkiezing van de Eerste Kamer, door de leden van provinciale staten, een alternatieve stem in de landelijke politiek. Lokale vertegenwoordigers die zitting krijgen in de Senaat, kunnen direct invloed uitoefenen op het wetgevingstraject vanuit het perspectief van de gevolgen daarvan op het lokale niveau, het niveau van de ‘eerste overheid’.
De behartiging van het lokale belang vraagt om een vertegenwoordiging in de landelijke politiek, niet in de Tweede Kamer, maar wel in de Eerste Kamer waar de voor gemeenten belangrijke wetgeving wordt behandeld. Op die manier wordt eindelijk recht gedaan aan de belangen van de eerste overheid. Waarbij de komende Statenverkiezingen wel een heel uitdagende politieke kans bieden, omdat het er naar uitziet dat de marges voor het huidige kabinet in de Eerste Kamer wel heel smal worden, zo smal dat ook een kleine Onafhankelijke Senaatsfractie een groot verschil kan maken.
Democratie heet bestuur van het volk te zijn. Maar als het volk het idee heeft dat de democratie is gekaapt door een kleine groep beroepspolitici van landelijke politieke partijen – waar minder dan 2% van de bevolking lid van is – dan neemt de interesse van het volk voor de politiek bij elke verkiezing verder af. De belangstelling leeft dan alleen nog op als spraakmakende politieke buitenstaanders beloven om eindelijk te doen wat de meeste mensen blijkbaar zouden willen.
Toch is dat – volgens mij – niet de goede manier om naar de politieke belangstelling van de hedendaagse burger te kijken. Want er is al meer dan tien jaar sprake van een feitelijk tegengestelde ontwikkeling, een ontwikkeling die zich onder de radar van de landelijke media heeft voltrokken. Want al sinds 2002 behalen de lokale partijen bij gemeenteraadsverkiezingen een kwart van de stemmen en leveren zij sinds de verkiezingen van 2010 ook de meeste wethouders. Mijn stelling is dat de democratie van onderop stap voor stap de politiek van bovenaf vervangt en op termijn niet alleen een alternatief voor de politiek van de traditionele partijen zal bieden, maar tegelijk een effectief – democratisch – antwoord zal geven op de ‘bewegingen’ rond personen als Fortuyn, Verdonk en Wilders. Lees verder op de site van Augustus..
28 mei 2010 Professionals voor noppes
Bron: http://www.binnenlandsbestuur.nl/professionals-voor-noppes.169897.lynkx
18 februari 2010 Lokale verspilling
De Stichting Geuzendemocratie.nl, een initiatief van een aantal lokale politici, heeft een meldpunt geopend voor `lokale verspilling'. Binnen een week na de eerste oproep hadden al tientallen vertegenwoordigers van lokale partijen hun eigen `Noordzuidjes' ingezonden: lokale prestigeprojecten die de gemeenschap (veel) geld gekost hadden of gingen kosten. Uit de resultaten blijkt dat ook middelgrote en kleinere gemeenten dure gemeentehuizen bouwen en riskante vastgoedprojecten aangaan. Vaak betreft het plannen met lange looptijden die de lokale gemeenschap tientallen of zelfs honderden miljoenen kunnen kosten. Lees verder..
8 februari 2010 Bestellen via deze website
Vanaf heden is het mogelijk om via deze website boeken over lokale politiek bestellen. Hierbij ontbreekt uiteraard niet het boek Lokale Leiders van Bert Euser. Om op de bestelpagina te komen, klikt u op "bestellen" in het menu. Er opent dat een nieuwe pagina waarop u moet inloggen. Dit hoeft u echter niet te doen om de catalogus te bekijken. Linkt bovenin ziet u een menu staan, hiertussen staat ook "catalogus". Indien u hierop klinkt opent de pagina met de catalogus. Mist u in boek over lokale politiek die hier zeker tussen had moeten staan? Of heeft u zelf een boek over lokale politiek geschreven en wilt u dat deze ook in de catalogus opgenomen wordt? Stuur dan een mail naar
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
|
